Dzień pamięci o ofiarach Katynia

Dzień pamięci o ofiarach Katynia

Pomnik Ofiar Zbrodni Katyńskiej, Katowice

13 kwietnia 1943 roku Niemcy ogłosili odkrycie masowych grobów polskich oficerów w Lesie Katyńskim. Związek Sowiecki natychmiast zaprzeczył, jakoby ofiary były wynikiem jego działań. Tak narodziło się tzw. Kłamstwo Katyńskie, podtrzymywane w krajach bloku wschodniego aż do 1990 roku.

Dopiero 13 kwietnia 1990 roku Związek Radziecki oficjalnie przyznał, że polscy jeńcy wojenni zostali zamordowani wiosną 1940 roku przez NKWD. Tego samego dnia Michaił Gorbaczow przekazał prezydentowi Polski Wojciechowi Jaruzelskiemu dokumenty potwierdzające los polskich oficerów wywożonych z obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie.

Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej został ustanowiony przez Sejm RP w 2007 roku.

Las Katyński

Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 roku do niewoli trafiło około 250 tysięcy polskich żołnierzy, w tym około 10 tysięcy oficerów. W październiku utworzono obozy w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie. Przetrzymywano tam nie tylko wojskowych, ale także przedstawicieli elit – nauczycieli, lekarzy, prawników, duchownych i urzędników.

Wrocławski pomnik Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Autor rzeźby: Tadeusz Tchórzewski

5 marca 1940 roku Biuro Polityczne WKP(b), na wniosek Ławrientija Berii, podjęło decyzję o ich likwidacji. Dokument został zatwierdzony przez Józefa Stalina oraz najwyższe władze sowieckie. Egzekucje miały być przeprowadzane szybko, bez procesów i bez informowania ofiar o zarzutach.

Na początku kwietnia 1940 roku rozpoczęły się masowe egzekucje. Ponad 4400 jeńców z Kozielska zamordowano w Katyniu, blisko 3900 ze Starobielska – w Charkowie, a ponad 6200 z Ostaszkowa – w Kalininie (dzisiejszym Twerze). Ciała ofiar pochowano w zbiorowych mogiłach.

Oprócz tego zamordowano około 7300 Polaków przetrzymywanych w więzieniach na terenach wcielonych do ZSRR. Dziesiątki tysięcy ich rodzin zostały deportowane w głąb Związku Sowieckiego.

Memoriał „Katyń”