Przy stole nie musisz odpowiadać na wszystko
Przy stole nie musisz odpowiadać na wszystko
Święto Dziękczynienia kojarzy się z bliskością, wdzięcznością i wspólnym posiłkiem. Jednak przy rodzinnym stole obok ulubionych potraw pojawiają się czasem pytania i komentarze, które trudno przełknąć. „Nadal pracujesz tak dużo?”, „Kiedy wreszcie kogoś poznasz?”, „Kiedyś nie byłaś taka wrażliwa”. Niekiedy wystarczy jedno zdanie, aby rozmowa zmieniła się w spór, a spotkanie zostawiło po sobie zmęczenie zamiast przyjemnych wspomnień.

Między cudzymi słowami a naszą odpowiedzią jest jednak coś, czego często nie zauważamy: interpretacja. To od niej w dużej mierze zależy, czy usłyszymy od drugiej osoby troskę, krytykę, żart czy atak. Sam komentarz nie zawsze mówi nam, jaka była intencja rozmówcy. Często dopowiadamy ją sami, korzystając z własnych doświadczeń, przekonań i utrwalonych schematów. Nie reagujemy więc wyłącznie na to, co zostało powiedziane. Znaczenie ma również to, jaki mieliśmy dzień. Gdy jesteśmy zmęczeni, smutni albo przytłoczeni, łatwiej odebrać niejednoznaczne słowa jako przytyk. W lepszym nastroju ten sam komentarz możemy potraktować z dystansem, a nawet się z niego zaśmiać. Nie jest to sztywna reguła, lecz przypomnienie: nasz stan emocjonalny wpływa na sposób, w jaki słyszymy innych.
Dlatego świadomość własnych emocji jest tak ważna. Zanim uznamy: „Ona znowu mnie ocenia”, warto spróbować zauważyć: „Dzisiaj jestem szczególnie wyczulona na ocenę”. Oba zdania mogą dotyczyć tej samej sytuacji, ale otwierają inne możliwości odpowiedzi. Zauważenie własnego stanu nie unieważnia naszych uczuć. Pomaga oddzielić cudze słowa od znaczenia, które im przypisujemy. Oczywiście zatrzymanie się w takim momencie nie jest łatwe. Kiedy czujemy się zaatakowani, ciało potrafi zareagować szybciej niż refleksja: napinamy się, serce przyspiesza, pojawia się potrzeba obrony. Trudno wtedy spokojnie analizować sytuację. Nie chodzi więc o wymaganie od siebie idealnego opanowania. Chodzi o stopniowe dawanie sobie czasu i przestrzeni, choćby na jeden oddech przed odpowiedzią.
Na początku możemy zauważyć swoją interpretację dopiero po spotkaniu. Później być może już w trakcie rozmowy. Z czasem łatwiej zapytać siebie: „Co dokładnie usłyszałam? Co do tego dopowiedziałam? Czy wiem, że to atak, czy właśnie tak to odbieram?”. To umiejętność rozwijana przez praktykę, a nie sprawdzian, który trzeba zdać za pierwszym razem. Gdy dostrzegamy więcej niż jedną możliwą interpretację, zyskujemy większą swobodę działania. Możemy dopytać, odpowiedzieć krótko, zmienić temat albo pozostawić komentarz bez odpowiedzi. Nie każda uwaga wymaga wyjaśnienia. Nie każda zaczepka zasługuje na nasz czas. Ciągłe prostowanie cudzych opinii i bronienie każdej decyzji pochłania energię, którą możemy przeznaczyć na coś dla nas ważniejszego.
Krótka odpowiedź może być uprzejma i stanowcza jednocześnie. „Dziękuję za troskę, na razie zostaję przy swojej decyzji”. „Rozumiem, że widzisz to inaczej”. „Dobrze, przemyślę to” — jeśli rzeczywiście chcemy to rozważyć. Możemy też powiedzieć: „Dziś wolałabym porozmawiać o czymś innym”. Nie potrzebujemy długiego uzasadnienia, aby zakończyć temat. Spokojna granica nie wymaga zgody wszystkich obecnych. Jeśli ktoś rzeczywiście nas obraża lub celowo prowokuje, szukanie innej interpretacji nie oznacza usprawiedliwiania jego zachowania. Możemy nazwać granicę, przerwać rozmowę lub odejść od stołu. Nie musimy przy tym ukrywać, że coś nas zabolało. Wybór odpowiedzi nie oznacza braku emocji, lecz możliwość zadbania o siebie mimo ich obecności.
Także rodzinna opinia nie musi być miarą naszej wartości. Bliscy mogą być zaskoczeni, kiedy przestajemy się tłumaczyć lub odpowiadać na każdą uwagę. Mogą powiedzieć, że się zmieniliśmy. To nie znaczy, że robimy coś złego. Odpowiadamy za własne słowa i zachowanie, ale nie możemy kontrolować wszystkich cudzych ocen.
Przy stole podczas Święta Dziękczynienia warto więc pamiętać również o sobie. O tym, co czujemy, czego potrzebujemy i co sami o sobie myślimy. Możemy słuchać innych, zachowując własne zdanie. Możemy poczuć złość i nie wejść w kłótnię. Możemy pozwolić komuś mieć inną opinię, bez oddawania mu prawa do określania naszej wartości. Czasem jedno spokojne zdanie wystarczy. A czasem wystarczy świadomie nie odpowiedzieć.

Olimpia Wes
Clinical Director and Psychotherapist
Talk to Wes
630-822-3917
Comments (0)