Amerykański regulator bankowy wymienił Bank of Montreal (BMO) i TD Bank w raporcie dotyczącym tzw. debankingu, czyli odmawiania klientom dostępu do usług bankowych. Te dwa kanadyjskie banki działają w USA. Według raportu niektóre banki mogły ograniczać swoje usługi lub zamykać konta klientów ze względu na ich poglądy polityczne, religijne lub społeczne.

Raport opublikował amerykański Urząd Kontrolera Waluty (Office of the Comptroller of the Currency – OCC). Dokument powstał na podstawie kontroli przeprowadzonej w dziewięciu największych bankach nadzorowanych przez tę instytucję. W analizie uwzględniono około 100 tys. skarg złożonych w nadzorowanych instytucjach oraz setki decyzji podejmowanych przez poszczególne banki. Kontrola objęła okres od 2020 do 2025 roku.

„Dzisiejszy raport dostarcza mocnych dowodów na to, że największe banki w kraju odmawiały klientom dostępu do usług finansowych, zamykały ich konta oraz dyskryminowały klientów i legalnie działające firmy” – powiedział Jonathan Gould, szef OCC.

Podkreślił również, że Amerykanie powinni mieć możliwość korzystania z usług bankowych niezależnie od swoich przekonań, przynależności czy poglądów politycznych.

Oprócz TD Bank i BMO w raporcie wymieniono także siedem innych dużych instytucji finansowych: JPMorgan Chase Bank, Bank of America, Citibank, Wells Fargo, US Bank, Capital One i PNC Bank.

Kontrolę przeprowadzono na polecenie prezydenta USA Donalda Trumpa. W sierpniu ubiegłego roku podpisał on rozporządzenie wykonawcze, zgodnie z którym Amerykanie nie powinni być pozbawiani dostępu do usług finansowych z powodu swoich przekonań politycznych lub religijnych.

Trump polecił federalnym organom nadzorującym banki sprawdzić, czy instytucje finansowe dopuszczały się takich praktyk. Nakazał również przekazywanie odpowiednich spraw do Departamentu Sprawiedliwości.

W swoim raporcie OCC zwróciło uwagę na sposób, w jaki banki oceniają tzw. ryzyko reputacyjne. Chodzi o możliwość zaszkodzenia wizerunkowi instytucji finansowej przez współpracę z określonym klientem, firmą lub branżą.

Według regulatora zasady stosowane przez banki były często zbyt ogólne i nie zawierały jasnych kryteriów. W rezultacie niektórzy klienci mogli znajdować się w gorszej sytuacji ze względu na swoje poglądy polityczne, religijne lub społeczne, a także rodzaj prowadzonej legalnie działalności gospodarczej.

OCC wskazało, że nadmierne skupianie się na ryzyku reputacyjnym może odciągać banki od ważniejszych zagrożeń finansowych. Jednocześnie pozwala podejmować decyzje o odmowie obsługi klientów nawet wtedy, gdy istnieje jedynie niewielkie ryzyko negatywnej reakcji opinii publicznej lub niezadowolenia niektórych grup.

Zdaniem regulatora takie podejście może prowadzić do niesprawiedliwego traktowania klientów i utrudniać im dostęp do podstawowych usług bankowych.

Ryzyko reputacyjne może pojawić się na przykład wtedy, gdy banki uznają określoną branżę za kontrowersyjną ze względu na jej dotychczasowy wizerunek. W takich sytuacjach mogą zachowywać większą ostrożność przy otwieraniu rachunków, świadczeniu usług finansowych lub udzielaniu kredytów.

W raporcie przedstawiono kilka przykładów takich praktyk. W jednym przypadku firma zajmująca się obsługą płatności, należąca do jednego z banków, zamknęła konto sprzedawcy oferującego produkty promujące Donalda Trumpa i ruch Make America Great Again (MAGA).

W innym przypadku bank odmówił obsługi organizacji edukacyjnej, ponieważ jej polityczne ramię wspierało wyłącznie kandydatów Partii Demokratycznej.

Brak przejrzystych zasad oceny ryzyka reputacyjnego to jeden z najważniejszych problemów wskazanych w raporcie.

Regulator zwrócił również uwagę na wewnętrzne i publicznie dostępne zasady banków, które mogą utrudniać korzystanie z usług finansowych firmom działającym w niektórych branżach. Wśród nich wymieniono przemysł naftowy i gazowy, wydobycie węgla, przemysł zbrojeniowy oraz tytoniowy.

W takich przypadkach banki mogą wymagać dodatkowych kontroli i specjalnych zgód, zanim zdecydują się rozpocząć współpracę z daną firmą lub udostępnić jej określone usługi.

TD Bank nie odpowiedział na prośbę o komentarz w sprawie raportu. BMO skierowało dziennikarzy do stanowiska Bank Policy Institute, amerykańskiej organizacji reprezentującej interesy sektora bankowego.

Instytut oświadczył, że popiera zasadę równego dostępu do usług bankowych. Podkreślił również, że działa na rzecz takich regulacji i polityki rządu, które pozwolą bankom obsługiwać klientów prowadzących legalną działalność.

„Popieramy działania zmierzające do ustanowienia jasnych i spójnych zasad, które zapewnią klientom dostęp do usług bankowych, a jednocześnie pozwolą bankom odpowiednio zarządzać ryzykiem” – napisano w oświadczeniu.

Organizacja poparła również działania administracji USA, których celem jest skoncentrowanie nadzoru bankowego przede wszystkim na rzeczywistych zagrożeniach finansowych, a nie na ryzyku związanym z wizerunkiem banku.

OCC poinformowało, że rozważa kolejne kroki, które miałyby zapobiec stosowaniu dyskryminacyjnych praktyk przez instytucje finansowe.

„OCC będzie analizować możliwe zmiany w przepisach i zasadach nadzoru nad największymi bankami, aby ograniczyć ryzyko ponownego wystąpienia takich szkodliwych praktyk w przyszłości” – zapowiedział Jonathan Gould.

Raport ma pomóc w ustaleniu, w jaki sposób banki podejmują decyzje o obsłudze klientów i czy stosowane przez nie zasady nie prowadzą do niesprawiedliwego ograniczania dostępu do usług finansowych.